بازگشت

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 چکیده مقالات  

 

 

معیارهای سنجش شعر از منظر حازم قَرطاجَنّی اندلسی

 امید جهان بخت لیلی

هیأت علمی دانشگاه گیلان

ابو الحسن حازم بن محمّد انصاری قَرطاجَنّی(608-684ق)، ادیب، شاعر، نحوی، فیلسوف و ناقد برجستهی اندلسی، در قرطاجنه از توابع مُرسیه در شرق اندلس زاده شد. وی مؤلّف اوّلین کتاب نقد ادبی در زبان عربی با عنوانمنهاج البُلغاء و سراج الأدباء است که در تاریخ نقد ادبی، به‌ویژه در تاریخ نقد اندلس، بسیار مهمّ، و قواعد آن کامل و در حدّ ابداع میباشد. او در این کتاب، به مسائل متعدّدی از جمله به قضیهی معنا، وزن، ساختار، اسوب و ... پرداخته است.

حازم، تلاشهای ستودنی برای ترسیم اصول نظری شعر مبذول داشت و از معیارهایی همچون عقل و فلسفه در نظراتش سود جست، و نخستین کسی است که نظریات ارسطو پیرامون شعر را دستمایهی کار خود قرار داد و از آنها در مباحث نقدی و بلاغیاش بهره گرفت و کوشید تا مبانی آن را با ادب عربی منطبق سازد. وی، دو ویژگی: برخورداری از طبع شعری، و فراگیری برخی قواعد پایهای در علم شعر را، لازمهی سرایش شعر نیکو میدانست.

مقالهی حاضر بر آن است تا به شیوهی تحقیقی و کتابخانهای، ضمن بررسی دیدگاهها و آراء حازم قرطاجنّی اندلسی در باب شعر و نقد ادبی، جایگاه وی را در عرصهی نقد ادب عربی؛ بویژه نقد ادبیات اندلس تبیین نماید.

نتایج به دست آمده نشان میدهد که وی با تعمّق در مباحث اصول شعر، توانست فلسفهی بلاغت را ابداع و نظریه‌ای در علم شعر و نقد بنیان نهد که اساس آن، بررسی مبانی شعر و تدوین قواعد برای آن میباشد، و بدین وسیله، عامل پیوند ادبی میان نظریات عربی و یونانی در حوزهی نقد گردید.

کلیدواژهها: حازم قرطاجنّی، اندلس، نقد ادبی، شعر، ارسطو.

 
 
 
 
 
 
 

Info@AlAndalus2015.ir