بازگشت

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 چکیده مقالات  

 

 

تأثیرپذیری رساله التوابع و الزوابع اثر ابن شهید اندلسی از مقامات بدیع الزمان همدانی

زهره ناعمی؛ هیأت علمی دانشگاه خوارزمی

سید عدنان اشکوری؛ هیأت علمی دانشگاه خوارزمی

بدیع الزمان همدانی از نامدارترین ادیبان ایرانی وعربی نویس قرن چهارم هجری است که به سال 358هـ در همدان متولد شد.او مبتکر مقامه نویسی در ادبیات عربی است. مقامات همدانی که مجموعه داستانهایی با سبک و سیاق ویژه است از شهرت بسیاری در ادبیات برخوردار است به طوری که ابن شهید اندلسی در مغرب عربی تحتتأثیر این اثر بزرگ، رساله التوابع و الزوابع خود را به رشته تحریر درآورد. ابن شهید اندلسی از ادیبان اندلس در قرن چهارم هجری است. وی آثار شعری و نثری متعددی دارد که از مشهورترین این آثار، رساله یادشده است. رساله التوابع و الزوابع که به شجرة الفکاهة نیز شهرت دارد مشتمل بر یک مدخل و چهار فصل است. لازم به ذکر است که توابع به معنای جنیان و زوابع به معنای شیطان یا رئیس جنیان است و از آن جا که نویسنده به طرح داستان در خصوص جنیان می‌پردازد لذا این نام را برای اثر خود برگزیده است. ابن شهید در اندیشه اصلی، چارچوب و روش، و بسیاری از موضوعات داستانهای خود در این رساله از مقامات بدیع الزمان تأثیر پذیرفته است. این رساله در پرداختن به موضوع بیشتر از مقامه ابلیسیه، حمدانیه، جاحظیه و مضیریه متأثر بوده است. این رساله از آن جهت که انعکاسی از درونیات نویسنده، جامعه و سبک نگارشی آن دوران است، حائز اهمیت فراوانی است. ابن شهید در این رساله با زبانی شیوا و رسا و نیز با بهرهگیری از اسلوب طنز و فکاهه به بیان داستانهای خود میپردازد. این مقاله درصدد است به جنبه های تأثیر پذیری این اثر از مقامات همدانی بپردازد و از این رهگذر بر این نکته تأکید نماید که ایران و ادیبان ایرانی به طور مستقیم در ادبیات اندلس تأثیرگذار بودهاند. گفتنی است روش تحقیق در این پژوهش روش وصفی ـ تحلیلی و بر پایه مقایسه دو اثر خواهد بود.

کلیدواژهها: ایران، اندلس، ابن شهید اندلسی، التوابع و الزوابع، بدیع الزمان همدانی، مقامات.

 

 
 
 
 
 
 
 

Info@AlAndalus2015.ir