بازگشت

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 چکیده مقالات  

 

 

بررسی تطبیقی تأثیر منسوجات ایران بر اسپانیای اسلامی (مطالعه موردی: سلسله مرابطون)

فریناز فربود؛ هیأت علمی دانشگاه الزهرا

سمانه پور عزیزی؛ دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا

گسترش دین اسلام و ورود آن به اسپانیا، در نتیجه فتوحات مسلمانان شمال آفریقا و خلفای اموی، تأثیر زیادی بر سیاست، فرهنگ و هنر سرزمین آندلس نهاد. بازتاب تغییرات مزبور را میتوان در هنر و به ویژه تحول منسوجات این دوران، از منظر طراحی نقوش مشاهده کرد؛ که در این میان، تأثیر ویژه اندلس از ایران اسلامی را نمیتوان نادیده گرفت. تأثیر هنر نساجی ایران، از طریق واردات گسترده منسوجات ابریشمین ایرانی در دوران قبل از تأسیس و توسعه کارگاههای بافندگی اسپانیا، آغاز و از دوران خلافت عبدالرحمن دوم، که در شهر قرطبه کارگاههای دار الطراز را تاسیس کرد و دوران خلفای بعدی، که اسپانیا را به بزرگترین قطب نساجی اروپا بدل ساختند، ادامه مییابد. تأثیر بافتههای ایران بر پوشش مردمان اندلس به حدی بود که بازتاب آنها را میتوان حتی در توصیفات و تشبیهات موجود در ادبیات این سرزمین نیز مشاهده کرد. همچنین در شهر المریه، از مراکز مشهور نساجی اسپانیای دوره مرابطون، منسوجات تولید شده همچنان به نامهای ایرانی خود همچون دیباج، اصفهانی، جرجانی، شوشتری و... مشهور بودند.

با توچه به موارد ذکر شده، هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر منسوجات ایران بر نقشمایهها و ترکیببندی منسوجات اندلس در دوران مرابطون، و کشف شواهد این تأثیرپذیری، از طریق بررسی تطبیقی منسوجات دو تمدن، از خلال شواهد تصویری، اسناد تاریخی و منسوجات برجای مانده است.

نتایج پژوهش نشان میدهد که در این دوران، میتوان تأثیر گذاری پارچههای ایران به ویژه منسوجات دوران آلبویه و سلجوقی، که خود تداوم سنت ساسانی به شمار میروند، را بر نقوش منسوجات دوره مرابطون را مشاهده نمود؛ به طوریکه از منظر ترکیب بندی، استفاده از دوایر حامل و توجه به فضاهای منفی و مکمل و از منظر نقش، کاربرد نقشمایههای نمادین ایرانی، مانند نقوش انسانی، حیوانی، پرندگان، درخت زندگیو خط کوفی به کار رفته در این منسوجات،از دو بعد معنا و فرم،  از فرهنگ و منسوجات ایران تأثیر پذیرفتهاند.

 
 
 
 
 
 
 

Info@AlAndalus2015.ir